Shared history, Shared future: de tijdsgeest vangen met AI

Door: Illanga Bel MEd, docent Engels Portus Meridiem

Email: i.m.bel@cvo-portus.nl

Een ontdekkingsreis waarin leerlingen van leerjaar 4 havo bij Engels, Geschiedenis, Nederlands en ondersteund door CKV aan de slag gingen met thema’s rondom slavernij, kolonialisme en de doorwerking daarvan in het heden.

Het project bood leerlingen niet alleen kennis, maar ook de ruimte om te onderzoeken, te reflecteren en hun inzichten creatief vorm te geven. Eén van de meest innovatieve onderdelen: het maken van een AI-cover die de tijdsgeest van een historische periode verbeeldt.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

Het project: Shared History, Shared Future

Het project ontstond vanuit mijn Engelse lessen, waarin we het slavernijverleden en abolitionisme behandelden. Leerlingen merkten op dat zij bij Geschiedenis met vergelijkbare thema’s bezig waren. Omdat Geschiedenis en Nederlands al samenwerkten rond het boek Wij slaven van Suriname van Anton de Kom, besloten we de krachten te bundelen.

Het resultaat was een grootschalig, vakoverstijgend traject waarin leerlingen de invloed van het slavernijverleden en kolonialisme onderzochten aan de hand van dertien thema’s, variërend van de trans-Atlantische slavenhandel tot moderne slavernij, en van de burgerrechtenbeweging tot de postkoloniale samenleving.

Wekelijkse colleges

Om het project te ondersteunen heb ik wekelijkse colleges gegeven waarin alle dertien thema’s uitgebreid aan bod kwamen. Leerlingen schreven zich vooraf in voor een thema dat hen persoonlijk aansprak en kregen via deze colleges verdiepende context, verhalen en perspectieven.

Deze colleges boden leerlingen niet alleen feitelijke kennis, maar hielpen hen ook begrijpen hoe verhalen worden verteld, welke stemmen worden gehoord en hoe de erfenis van het verleden nog altijd doorwerkt in het heden. Dit vormde een belangrijke basis voor alle creatieve en analytische opdrachten binnen het project.

De AI-coveropdracht: één onderdeel van het grotere geheel

Bij Engels ontwikkelden we verschillende opdrachten die leerlingen stimuleerden om historische inhoud te verbinden met creatieve en technologische vaardigheden. De AI-coveropdracht was daar een mooi voorbeeld van, maar vormde slechts één onderdeel van een groter geheel.

De opdracht luidde:
“Maak een AI-cover die de tijdsgeest van jouw gekozen onderwerp of periode duidelijk weergeeft.”

Met behulp van AI-beeldgeneratoren onderzochten leerlingen hoe je sfeer, symboliek en historische context kunt vangen in één beeld. Ze leerden:

- historische kennis vertalen naar een visuele boodschap;

- kritisch kijken naar representatie en bias in AI;

- technologie inzetten als creatief hulpmiddel, zonder de inhoud uit het oog te verliezen.

De AI-covers werden samen met essays, collages, speeches, tijdlijnen, creatieve teksten en analyses onderdeel van een virtueel museum: een multimediale tentoonstelling waarin leerlingen hun werk presenteerden.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

Wat was succesvol

De kracht van dit project zat in de verbinding tussen vakken en de mogelijkheid voor leerlingen om één groot thema vanuit meerdere perspectieven te verkennen.

De AI-covers lieten zien hoe technologie kan helpen om historische verhalen krachtig te visualiseren. Leerlingen ontdekten dat AI niet zomaar beelden maakt, maar dat zij zelf keuzes moesten maken over wat zij wilden benadrukken. Zoals een leerling het verwoordde:

“Het voelde alsof ik even in die tijd stond. Je moet je echt inleven om te bepalen wat je wil laten zien.”

De resultaten waren zó indrukwekkend dat enkele AI-covers zijn gebruikt in presentaties aan de staf en het directieteam, als voorbeeld van vernieuwend onderwijs waarin geschiedenis, taal, creativiteit en technologie samenkomen.

Wat neem ik mee voor de volgende keer

Volgende keer wil ik nog meer aandacht besteden aan de ethische dimensie van AI. Hoe beïnvloedt technologie ons beeld van het verleden? Wie bepaalt welke verhalen zichtbaar worden?

Ook lijkt het me waardevol om leerlingen naast de AI-cover een begeleidende tekst, brief of monoloog te laten maken, zodat beeld en verhaal elkaar versterken.

Tips voor collega’s

- Werk vakoverstijgend. De samenwerking tussen vakken maakt het leren betekenisvoller.

- Kies thema’s die raken. Intrinsieke motivatie ontstaat bij onderwerpen die ertoe doen.

- Integreer AI bewust. Bespreek mogelijkheden én beperkingen van technologie.

- Combineer kennis en creativiteit. Laat leerlingen onderzoeken, reflecteren en verbeelden.

Beeldmateriaal & lesmateriaal

De AI-covers zijn beschikbaar om te delen (na toestemming van de leerlingen). Daarnaast kan de lesbrief worden gedeeld voor collega’s die zelf met een soortgelijke opdracht aan de slag willen. Voor vragen of inspiratie ben ik bereikbaar via i.m.bel@cvo-portus.nl