AI in les Nederlands

Door Nicole van den Burg | Docent Nederlands Focusberoepsacademie

Als docent Nederlands in leerjaar 4 (en deels leerjaar 3) en als coach van zowel leerlingen als collega’s, verkent ze dagelijks hoe AI kan bijdragen aan beter en eigentijdser onderwijs.

“Bizar dat iets waar je misschien een middag mee bezig was geweest er nu binnen tien minuten uitrolt. We kunnen er niet meer omheen.”  

Van nieuwsgierigheid naar klaspraktijk

Het begon voor Nicole met een cursus over AI. Ze leerde hoe belangrijk het is om een goede prompt te formuleren. Hoe specifieker je bent in wat je vraagt, hoe beter het resultaat. Daarna is ze vooral veel gaan uitproberen. Dat leidde tot concreet gebruik van AI in haar klaslokaal.

Zo gebruikt Nicole AI in haar lespraktijk

Nicole gebruikt AI niet als trucje, maar als een volwaardig onderdeel van haar lesontwerp. Ze zoekt steeds naar manieren waarop AI de leerervaring rijker, efficiënter of persoonlijker kan maken, voor zowel haar leerlingen als zichzelf.

Bewust starten: AI, betrouwbaarheid en impact

Voordat leerlingen zelf met AI-tools aan de slag gaan, besteedt Nicole aandacht aan de fundamenten: 

• Wat is AI eigenlijk? 
• Hoe betrouwbaar is het? 
• En welke impact heeft het op de wereld om ons heen?

In een introductieles kijken leerlingen een filmpje dat deze vragen oproept. Daarna gaan ze in kleine groepjes met reflectievragen aan de slag. Ze bespreken wat AI met hun eigen leven te maken heeft, waar ze het al tegenkomen, en wat ze ervan vinden.

Bekijk hier het filmpje dat Nicole in haar lessen gebruikt.

Nicole merkt op dat vooral het thema betrouwbaarheid bij leerlingen aanspreekt. “Ze willen weten wat er klopt en wat niet. De milieu-impact raakt ze minder, dat blijft abstracter. Maar dat gesprek openen is al waardevol."

Leerlingen leren zelf prompten

Een belangrijk onderdeel van Nicoles aanpak is het leren samenwerken met AI, in plaats van het blind gebruiken. Daarom laat ze haar leerlingen zelf oefenen met het schrijven van effectieve prompts.

Ze starten bijvoorbeeld met het schrijven van een fantasieverhaal of een zakelijke tekst, zoals een klacht of sollicitatiebrief. Niet door simpelweg ChatGPT alles te laten doen, maar juist door te ontdekken hoe je de AI aanstuurt. Wat je vraagt, bepaalt namelijk sterk wat je krijgt.

In groepjes bespreken leerlingen:

• Wat kwam eruit?
• Was dat wat je had verwacht?
• Wat werkte wel en wat niet?
• Hoe kun je je prompt verbeteren?
  
  

Zo leren ze hoe taal invloed heeft op technologie, en hoe AI een krachtig hulpmiddel kan zijn als je weet hoe je het stuurt. Het gesprek over de kwaliteit van output en de verantwoordelijkheid voor wat je maakt, staat steeds centraal.

“Niet alleen AI gebruiken, maar leren hoe je kritisch meebeweegt met wat de technologie je geeft. Dat is de vaardigheid die ze later nodig hebben.”

 

Tools in de lespraktijk

1. Filmpjes met kijk- en luistervragen

Tool:  Diffit

Deze tool kan automatisch YouTube-video’s transcriberen (omzetten naar tekst), samenvattingen maken en bijpassende vragen genereren (meerkeuze, open vragen, waar/niet waar).

Zo zet Nicole het in:

• Leerlingen bekijken een filmpje over bijvoorbeeld AI of klimaatverandering.
  
  
• Diffit genereert een transcriptie, waardoor leerlingen ook kunnen meelezen.
  
  
• Nicole past de gegenereerde kijk/luister vragen aan of vult ze aan met eigen verdiepende vragen.

Ideaal voor leerlingen die visueel zijn ingesteld of baat hebben bij herhaling via tekst. Nicole gebruikt dit ook om lees- en luistervaardigheid te combineren in één les.

Nicole’s tip

“Gebruik het als basis, maar check altijd of de vragen echt kloppen met de inhoud. Diffit maakt het sneller, maar jij blijft de kwaliteitsbewaker.”

2. Schrijfopdrachten verbeteren met behulp van AI

Tool:  ChatGPT

Zo zet Nicole het in:

• Leerlingen laten hun verslag of betoog controleren op spelling en grammatica.
  
  
• Nicole laat ze eerst zelf verbeteren, daarna checken ze hun tekst met AI.
  
  
• Ze vergelijken de verschillen en bespreken wat er veranderd is.

In tweetallen bespreken leerlingen de aanpassingen die AI voorstelt. Wat neem je over, wat niet, en waarom?

Nicole’s tip
“Laat leerlingen niet alleen ‘de fouten verbeteren’, maar ook uitleggen waarom ze het wel of niet eens zijn met de suggesties.”

3. Toetsvoorbereiding & flitskaarten

Tool: Create.xyz

Met deze tool kun je je eigen AI-app bouwen, zonder programmeerkennis. Nicole gebruikt het om flitskaarten, samenvattingen en oefenvragen voor een toets te genereren.

Praktijkvoorbeeld

Nicole maakt met behulp van deze tool zelf quizvragen waarin leerlingen een kennisquiz over een formele brief maken, coventies van de formele brief invullen en fouten uit een formele brief halen. 

Zie hier de kennisquiz die Nicole heeft gemaakt. Formele Brief Quiz App

Nicole’s tip
“Zet precies in je prompt wat je wilt: bijvoorbeeld ‘10 meerkeuzevragen over de kenmerken van de romantiek in begrijpelijke taal voor een 15-jarige leerling’.”

4. AI als hulpmiddel in LessonUp en Quizizz

LessonUp

AI genereert automatisch kennisvragen op basis van jouw lesinhoud. Handig bij het voorbereiden van instructielessen of leerchecks.

Quizizz 

Nicole gebruikt deze tool om snel formatieve quizzen te maken. Vooral geschikt als energizer of toetsvoorbereiding.  “Let op dat je de taal op Nederlands instelt bij Quizizz. Anders krijg je vertaalfouten of Engelse begrippen.”

Tips van Nicole voor wie wil starten

1. Ga in gesprek met collega’s die al met AI werken. Kijk bij elkaar in de les.
   
   
2. Volg een (interne) cursus met veel concrete voorbeelden.
   
   
3. Begin klein en experimenteer. Bijvoorbeeld met één opdracht of toetsvorm.
   
   
4. Houd het leerproces centraal. AI is geen vervanger, maar een hulpmiddel.
   
   

Wat levert het op?

Voor de docent. 

• Nicole merkt dat AI haar veel tijd bespaart. Waar ze vroeger een uur bezig was met het maken van lesmateriaal, lukt dat nu in tien minuten. Daardoor houdt ze meer ruimte over voor begeleiding en verdieping in de les.
• AI helpt haar ook om makkelijker te differentiëren. Ze kan opdrachten aanpassen aan verschillende niveaus of interesses in de klas. Denk aan aangepaste leesteksten, verdiepende vragen of flitskaarten op maat.

Voor de leerling. 

Leerlingen ervaren meer aansluiting bij hun eigen leefwereld en manier van denken. Door zelf te experimenteren met AI leren ze:

• Hoe je een goede vraag stelt (promptvaardigheid),

• wat AI wel en niet goed kan,

• en wat hun eigen rol is in het leerproces.

Nicole laat haar leerlingen niet alleen gebruiken, maar ook reflecteren: Wat kwam eruit? Wat miste je? Wat zou je anders vragen? Zo ontstaat bewustwording in plaats van gemak.

“Ze leren dat AI pas echt werkt als jij weet wat je vraagt en waarom.”

Blik op de toekomst: begeleiden in plaats van verbieden

Nicole ziet hoe snel en vanzelfsprekend leerlingen AI inzetten – soms als slimme hulp, maar ook geregeld om werk 'even snel' af te ronden. Juist daarom vindt ze het essentieel om het gesprek gaande te houden over eigenaarschap, integriteit en voorbereiding op toetsmomenten zonder technologie:

“Wat betekent het als je straks examen doet zonder ChatGPT?”

Haar blik op de toekomst is helder. AI verdwijnt niet meer uit het klaslokaal en dat hoeft ook niet. Maar het vraagt van scholen en docenten een actieve houding: Hoe begeleiden we leerlingen in het verstandig en verantwoordelijk leren gebruiken van AI?

Niet alleen als hulpmiddel, maar ook als maatschappelijk fenomeen dat impact heeft op hoe we leren, werken en samenleven.